ఆనంద సాధన

మనిషికి ఆనందం తనంతటతానుగా ఉబికి వచ్చినప్పుడే బాగా తెలుస్తోందిగాని, స్వయంగా దాన్ని కొనితెచ్చుకొనే నైపుణ్యం అలవడటం లేదు. వచ్చినప్పుడల్లా ఉల్లాసంగా ఎగిరి గంతులు వేయడం, తక్కిన సమయాల్లో దానికోసం బేలగా ఎదురుచూపులు చూడటంలోనే జీవితం గడచిపోతోంది. తనలోని ఆనంద జన్యువుల ఆచూకీని కనుగొనడంలో మనిషి విఫలం అవుతున్నాడు. ఆనందానికి దూరం అవుతున్నాడు. ఎదురయ్యే ప్రతి అంశంలో ఆనందానికి దారిచూపే అవకాశాలను కాదని, దుఃఖానికి కారణమయ్యే మూలాలను గమనించడం అలవాటు చేసుకున్నాడు. ఈ తరహా ప్రతికూల ధోరణి కారణంగా జీవితంలో ఆస్వాదన దృష్టి మందగిస్తోంది. ఫలితంగా ఎక్కువ సమయం దుఃఖంతోనే సావాసం చేస్తూ, మానవ జీవనమంతా దుఃఖమయమేనంటూ తీర్మానిస్తున్నాడు.

పుట్టినప్పటినుంచి మనసును రకరకాలుగా ప్రభావితం చేసే… సరిగ్గా చెప్పాలంటే- కట్టడి చేస్తూ వచ్చే విషయాలు కొన్ని తప్పనిసరిగా ఉంటాయి. పుట్టిన ఇల్లు, పెరిగిన వాతావరణం, పెంపకం, జాతి, దేశం… వంటి అంశాలకు సంబంధించి సమాజం నూరిపోసే ఎన్నో ఆలోచనలు పసిమనసులపై బలమైన ముద్రలు వేస్తాయి. ఆ అభిప్రాయాలకు మనల్ని నిబద్ధుల్ని చేస్తాయి. స్వయంగా తానే ఏర్పరచుకొనే ఈ అంతరాలవల్లే భేదభావాలు ఏర్పడతాయి… దూరాలు పెరుగుతాయి.

ఈ విభజన నిజానికి ప్రకృతి సహజం కాదు- మనిషి నైజం. దృష్టిదోషమే తప్ప ఇది సృష్టిదోషం కాదు. మనిషిని ఆనందాన్నుంచి దూరం చేసే ముఖ్యమైన అంశాల్లో ఈ తేడాల గురించి పట్టింపు ఒకటి. ఉన్నది ఉన్నట్టుగా కాక, ప్రతిదాన్నీ తన పూర్వ అభిప్రాయాలకు అనుగుణంగా స్వీకరించడమే- మనిషి దుఃఖానికి ప్రధాన కారణమంటారు ప్రసిద్ధ తత్వవేత్త జిడ్డు కృష్ణమూర్తి. దీన్ని సంకుచిత ధోరణిగాను, పాక్షిక దృష్టిగాను ఆయన అభివర్ణించారు.

స్థిర, దూర అభిప్రాయాల రంగుటద్దాల్లోంచి పరికించడమే అలవాటైన మనసుకు దేనిలోనూ నిజస్వరూపం గోచరించదు. సత్యం స్ఫురించదు. స్ఫురించింది మనసుకు రుచించదు. భేదభావం, శత్రుత్వాలే మిగిలిపోతాయి. పూర్వ వాసనలను పూర్తిగా ఖాళీచేస్తేగాని, మనసుకు స్వచ్ఛమైన సాక్షీభూత స్థితి అలవడదు. అసలు చూపు సిద్ధించదు. అంతవరకూ దుఃఖమూ తప్పదు.

‘తరచుగాను, స్థిరంగాను వెంటాడే దుఃఖం నుంచి తేరుకొని మనసు సాక్షీభూత స్థితికి చేరుకోవాలంటే ఉన్నది ఒక్కటే దారి’ అని స్పష్టం చేశారు కృష్ణమూర్తి. ‘దుఃఖం నుంచి పారిపోవద్దు. తప్పించుకోవాలని ఎన్నడూ ప్రయత్నించవద్దు. పలాయనం దేనికీ పరిష్కారం కాదు. పారిపోయే ప్రయత్నాల్లో ప్రత్యామ్నాయాల వెదుకులాటలో మనసు మరింత బలహీనమవుతుంది. దుఃఖం పెరిగిపోతుంది. కాబట్టి ఘర్షణ విరమించి, దుఃఖాన్ని అంగీకరించాలి. మనిషి దానిలో నిలవాలి. పూర్తిగా అనుభవించాలి. ప్రతి దుఃఖానుభవం మంచి పాఠం నేర్పడానికే వస్తుంది. ఏదోఒక ఆనందమార్గాన్ని పరిచయం చేయడానికే వస్తుంది. కనుక తప్పించుకొనే ఆలోచన వద్దు’ అని కృష్ణమూర్తి బోధించారు.
దీని అర్థం- ప్రతి దానిలో దుఃఖాన్ని వెతికి పట్టుకొమ్మని, దొరకగానే ఆలింగనం చేసుకొమ్మనీ కాదు. దుఃఖాన్ని స్వాగతించమని కాదు ఆయన అంటున్నది- అది సంభవించినప్పుడు అంగీకరించమని! దుఃఖ అనుభవాన్ని పూర్తి చేయమని చెబుతున్నాడాయన. మనిషి దుఃఖంలో స్థిరంగా నిలిచినప్పుడు యావచ్ఛక్తీ దుఃఖంమీద కేంద్రీకృతమై దాన్ని సమూలంగా తుడిచిపెట్టేస్తుంది. అదీ అసలు విషయం. దుఃఖ విమోచనమే ఆనందానికి సుప్రభాత గీతం.